 |
Birinci Hazar ve Orta Asya Ülkeleri Telekomünikasyon Konferansı 22-24 Mayıs tarihleri arasında İstanbul Hilton Oteli'nde gerçekleşti.
HAZAR ve Orta Asya Bölgesi ülkelerinin telekom, haberleşme ve ulaştırma bakanlarının ve üst düzey devlet temsilcilerinin yanı sıra, Avrupa Komisyonu, Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ve EBRD'den (Yeniden yapılandırma ve geliştirme işlemleri ile ilgilenen Avrupa Bankası) delegelerin katıldığı Konferans'ta ayrıca, dünya telekom sektörünün önde gelen firmalarının temsilcileri de yer aldı.| Basın sponsorluğunu İngiliz The
Times Gazetesi ile birlikte dergimiz Telepati'nin üstlendiği Konferans'ta
delegeler; Türkiye, Hazar ve Orta Asya Bölgesi telekomünikasyon
sektöründeki işbirliği imkanlarının yanı sıra, bu bölgede sektörün
gelişmesi ve Batı ülkeleriyle kaynaşması için yapılması gerekenleri
tartıştılar. Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası, ITU ve EBRD'yi temsil eden delegeler bölgesel telekom yatırım programları hakkında sunumlar yaparken, sektörün önde gelen firmaları ürün ve hizmetleri hakkında bilgi verdiler. Telekom sektöründe bölgesel bir ilk olan konferansa gösterilen ilginin bu alandaki potansiyeli işaret ettiğini belirten ITE Grup Plc. Yönetim Kurulu Başkanı Steven Warsaw yaptığı açılış konuşmasında, Türkiye'nin bölgedeki önemine ve sektörel gelişimine dikkat çekti. Konferans ve katılımcılar hakkında bilgi veren Warsaw, "Üst düzey yetkililerin bu konferansa katılımı, bölgesel işbirliğinin telekomdaki önemini ve bölgede uluslararası telekom toplumu için ne kadar büyük bir yatırım fırsatı |
 |
 |
Açılış günü konuşmasında, konferansın, bölge için yeni ufuklar açacağına inancını belirten Ulaştırma Bakanı Dr. Oktay Vural sözlerine şöyle devam etti: "Telekomünikasyon sektöründe bölgesel işbirliği kavramı gelişmiştir. Telekomünikasyon pazarı, bölgesel sınırların dikkate alınacağı bir piyasa olarak düzenlenmelidir. Çünkü küreselleşme sürecinde, sadece ülke ekonomilerinin değil, bölgesel işbirliklerinin ekonomik potansiyeli önem kazanmıştır. Bu konferans bölgesel bir kalkınma modelinin altyapısını sağlayacak önemli bir inisiyatiftir". Türkiye'nin telekomünikasyon sektöründe gerçekleştirdiği çalışmalara ve yapılanma sürecine dikkat çeken Vural, ülkemizin sahip olduğu altyapı ve tecrübenin bölge ülkeleri açısından bir fırsat olduğunu belirtti. Sayısal uçurumların sayısal fırsatlara dönüştürülmesi için çalışmaların gerçekleşmesi gerekliliğini vurgulayan Vural, |
ITU Genel Sekreter Yardımcısı Roberto Blois'in de bir konuşma yaptığı ve ITU Dünya Telekom Kalkınma Konferansı'nın sonuçlarından bahsettiği Konferans'ta düzenlenen oturumlarda; bölge ülkelerinin telekom sektörlerinin durumları tek tek ele alındı, bölgesel genel değerlendirmeler yapıldı ve gerçekleşen yuvarlak masa toplantılarıyla birebir görüşmeler gerçekleşti.
Türkiye
| Türkiye, sektörel açıdan bölgedeki
en önemli ülkelerden biri ve bu yönüyle Hazar Ülkelerine rehber
konumda. Konferans'ta ülkemizin telekom sektörü ve regülasyonlarla
ilgili olarak Telekomünikasyon Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi Abdullah
Raşit Gülhan bir konuşma yaptı. Kurumun işleyişi ve faaliyetleri hakkında da bilgi veren Gülhan, Kurum'un bütün çalışmalarını ETSI yönetmeliklerine göre gerçekleştirdiğini ve bu sayede yeniden yapılanma sürecinde olan Türk telekom sektörünün Avrupa'da rekabet edebilir konuma geldiğini söyledi. Kurum tarafından şimdiye kadar 25'e yakın servis sağlayıcıya lisans verildi. Aynı zamanda çoğulortam mesajlaşma (MMS), genişbant Internet erişimi ve TETRA gibi sistemlerde lisanslama çalışmaları sürüyor. Türkiye, bölgede düzenleyici kurumu olan sayılı ülkeler arasında. Türk Telekom'un verdiği hizmetleri özetleyen Türk Telekom A.Ş. Genel Müdürü İbrahim H. Alptürk, Kuruluşun dünyadaki en büyük 13. operatör olduğunu belirtti. Türk Telekom A.Ş. telefon santralları hat kapasitesi 21.508.886 ve telefon abonesi 18.949.512 adet. Abone yoğunluğu % 28,32 olan kuruluşun PSTN sayısı 161.808, santralların sayısallaşma oranı % 88,80, santrallar arası transmisyonda sayısallaşma % 97,85 ve kablolu televizyon abone |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Rusya
Bölgenin önde gelen ülkelerinden olan Rusya'da Avrupa yasaları örnek
alınarak, ülkenin telekom hizmetlerini yürütecek, tek bir uluslararası
operatörün hayata geçirilmesi hedefleniyor. Rusya'da büyük bir yatırım
potansiyeli olduğunu ancak ülkenin çok hızlı büyümediğini söyleyen
Alcatel Orta ve Doğu Avrupa, Rusya Sorumlusu Jan Glinski, bu durumun
ülkenin sahip olduğu potansiyeli kaybetmesi tehlikesini ortaya çıkardığını
belirtti.
Ülkede mevzuat konusunda yapılacak işlemler hızlı ilerlemiyor. Mobil
hizmetler erişimin en kolay sağlandığı hizmet olduğu için bölgenin
büyüme lokomotifi durumunda. Bölgedeki iklim koşulları nedeniyle uydu
hizmetleri kullanılıyor. Ülke kablo hatlarında Türkiye ve Kazakistan'la
bağantı kurmuş durumda.
Kazakistan
Bölgesel gelişimlerin ülke sektörünü olumlu yönde etkilediğini söyleyen
İletişim Bakanlığı Komünikasyon ve Enformasyon Komitesi Başkanı Askar
Esengarayev, ülke telekom sektörü hakkında bilgi verdi. 2001 sonu
itibariyle ülkede, sabit telefon hatları sayısı 2 milyona ve telefon
ağının kapasitesi 2,4 milyon hatta ulaşmış durumda. Uluslararası telefon
trafiğinin 2001 yılı içinde %18'e ulaştığı ülkede, bu yıl başında
mobil telefon abone sayısı 800 bine ulaştı ve GSM sektörü % 28 artış
gösterdi. Sektörde, 1998 yılında 250 milyon Dolar olan toplam genel
iş hacmi 800 milyon Dolar'a yükselmiş durumda. Telekom servislerinde
700'den fazla lisans verilen ülkede en hızlı gelişme Internet sektöründe
yaşanıyor. 130 ISS'ye lisans verilmiş olan Kazakistan'da Internet,
sektörün % 7'sini oluşturuyor. GSM ve CDMA sistemlerinin geliştiği
mobil iletişim alanı sektörün dörtte birini kapsıyor. Ülkede GSM standartlarına
göre hizmet veren 4 adet operatör var. Sayısal yayın konusunda çalışmaların
devam ettiği ülkede, kırsal kesimlere kadar telekom hizmetlerinin
götürülebilmesi için ulusal operatörler ve bakanlık tarafından ulusal
uydu ağı geliştiriliyor. Mevzuat konusunda çalışmaların sürdüğü Kazakistan'da
özelleştirme kademeli şekilde gerçekleşiyor.
 |
 |
 |
 |
 |
Türkmenistan
Türkmenistan İletişim Bakanlığı Teknik Yönetim Direktörü Bedri Mamedov, son 10 senede sektörün geliştirilmesine yönelik yabancı yatırım tutarının 60 milyon Dolar olduğunu söyledi. Ülke şu anda Aşkabad'daki uluslararası santral sayesinde komşularına direk kanallarla ve İran, Türkiye, İtalya, Rusya ve ABD gibi ülkelere uydu ve sayısal telsiz röleli komünikasyon hatlarıyla bağlanmış durumda. Ülkenin ilk şebekesinin modernizasyonu için çalışmalar devam ediyor. Türkmenistan'daki üç vilayetin telekom şebekeleri TAE fiber optik iletişim hattıyla birbirine bağlı. Ülke çapında sayısallaşma oranı % 29. Aynı zamanda Nisan 1997'den bu yana ulusal televizyon yayınları uydular aracılığıyla sayısal olarak gerçekleştiriliyor. Ülkede telekom sektöründe çeşitli alanlarda hizmet veren 34 işletmeye lisans verilmiş.
Özbekistan
Özbekistan'da tek bir operatör hizmet veriyor. Sektörlerini dünya
standartlarında geliştirerek dünya pazarıyla bütünleştirmeyi hedeflediklerini
söyleyen Özbek Telekom Genel Müdürü Hakim Mukhitdinov, yurtdışında
bulunan ortaklarıyla sektörde düzenlemeler yaptıklarını belirtti.
Kuruluşun 1,5 milyondan fazla abonesi var. Telekom kapasitesinin %
85'inin kullanıldığı ülkede 2001 yılı içerisinde 88 binden fazla telefon
hattı oluşturuldu. Ülkede genel olarak fiber optik kablolar kullanılıyor.
Mobil telefon abonelerinin sayısı 5 bine ulaşmış durumda. İki adet
uydu yer istasyonu var. Ülke sektörünün öncelikli programlarından
biri özelleştirme. Bu programı geliştirmek için Commerzbank gibi yabancı
ortaklarla çalışıyorlar. Yabancı yatırımcıların haklarını korumaya
yönelik mevduat gerçekleştirilmiş durumda. Bu sayede sektörde yeni
hizmetler ve rekabet gücü artmış durumda. 2002 yılında altyapı ve
donanım modernizasyonu programı kabul edilmiş. Birkaç aşamada gerçekleşecek
projenin ilk adımında sayısallaşma gerçekleştiriliyor. Sayısallaşma
oranı % 33. Ayrıca Taşkent'te ISDN hizmeti verilmeye başlanmış durumda.
Uluslararası sermayeyi ülkeye çekmek üzere beş yeni ihale açılmış.
1998 yılında kurulan Transasia hattıyla Çin'den Almanya'ya kadar veri
aktarımı sağlanıyor. Ülkede IP Telefonu, veritabanlarının oluşturulması,
kablosuz iletişim gibi sistemler üzerinde yeni çalışmalar söz konusu.
 |
 |
 |
 |
 |
Azerbaycan
Azerbaycan'daki tek operatör olan Aztelekom 1992'de kurulmuş. Ülkede
son on yıl içinde haberleşme alanında 465 milyon Dolar'lık yatırım
yapıldığını belirten Aztelekom Genel Direktörü Nazım Dzhafarov, 1991
yılından bu yana Azerbaycan telekom sektörünün geliştirilmesi için
gerçekleşen projeler hakkında bilgi verdi. Bu projelerin en önemlilerinden
bir tanesini yapımı 1999'da başlayan TAE uluslararası fiber optik
ana kablo sistemi oluşturuyor. Ülkede Internet hizmetlerinin geliştirilmesi
için Guba, Shaki, Gandja, Sumgayit, Lankaran, Masallı, Mingachevir
ve Absheron bölgelerinde Internet kulüpleri kurulmuş ve şehirlerarası
telefon santralı ile Bakinnet arasında 2 Mb/s kapasitesinde bir 'port'
oluşturulmuş. Aztelekom yapısal yönetim planına göre altyapı, idari
bölgesel merkezi ve köyleri içine alacak şekilde 54 telefon haberleşme
şebekesinden oluşuyor.
İran
Nüfusun artışı doğrultusunda telekom sektöründe yeni bir yapılanmaya
gittiklerini belirten Posta ve Telekomünikasyon Bakanlığı Temsilcisi
Ali Kermanshah, sektörün düzenlenmesi doğrultusunda, ITU'nun desteği
ile bağımsız bir düzenleyici kurum oluşturduklarını söyledi. Telekom
endüstrisinin yeniden yapılandırılması konusundaki çalışmalarını anlatan
Kermanshah, altyapı ve hizmetlerden sorumlu bir şirket kurmaya karar
verdiklerini belirtti. Ülkede 12 milyon sabit telefon hattı, 2 milyon
GSM abonesi, 1,5 milyon Internet kullanıcısı ve 200 ISS var. Kırsal
alanların % 90'ında temel telekom hizmetleri sağlanabiliyor. 2.000
km'lik fiber optik hat kullanılıyor. 2000-2004 yılları arasını kapsayan
kalkınma planı çerçevesinde özelleştirme gerçekleşiyor. Internet üzerinden
telefon servisleri verilen İran'da bu konuyla ilgili yasal düzenlemeler
yapılıyor. Sabit telefonlar konusunda mevzuat tamamlanmış durumda.
 |
 |
 |
 |
 |
Gürcistan
Gürcistan telekom sektörünün gelişiminin, yeni teknoloji ve servislere
göre yapılanmasına bağlı olduğunu söyleyen Gürcistan Telekom Genel
Direktörü Guram Khmaladze, hükümetin yeniden yapılanma planının bu
yıl sonuna kadar bölgesel telekom kuruluşlarının özelleştirilmesini
öngördüğünü belirtti. Ülkede 1995'ten bu yana on yeni telekomünikasyon
firması pazara girmiş duruma. Düzenlemelerin tam olarak sağlanamaması
nedeniyle gelişim gösteremeyen ülke sektörü son dört senedir atakta.
Şu anda Gürcistan Telekom Şirketi pazarın % 89'luk bölümünü elinde
tutuyor. Ülkede ortalama olarak 100 kişiye 13 telefon hattı düşüyor.
Kırgızistan
Kırgızistan'da ilk telekomünikasyon projesinin 1996'da gerçekleştiğini
belirten İletişim Bakanlığı Danışman Yardımcısı Samsaly Alymkulov,
bu projede öncelikli amacın ülkenin her yerinde telekom ağını gerçekleştirmek
olduğunu söyledi. Bu projeyle ülke sektörünün ana hatları ortaya çıkmış
ve ulusal bir strateji belirlenmiş. Kırgızistanda şu anda idari ve
düzenleyici konular bölünmüş durumda. Düzenlemeler bağımsız devlet
organı tarafından yapılıyor. Sayısallaştırma projelerinin yürütüldüğü
sektör, 1996'dan beri hızlı bir büyüme içinde. Bu sene içinde Kırgız
Telekom hisselerinin % 51'i özelleştirilecek.
Tacikistan
Bağımsızlık beyanından sonra yaşanan savaş ve diğer olumsuzlukların
Tacikistan telekom sektörünün gelişimini geciktirdiğini söyleyen Tacik
Telekom Genel Direktörü Said Zuvaidov, Tacikistan'daki telekom ağının
analog transmisyonlar üzerine kurulduğunu belirtti. Ülkede toplam
telefon bağlantılarının üçte birinden fazlası eskimiş durumda. Ülke
telekom sektörünün gelişmesi ve sektöre yabancı sermayeyi çekmek için
anayasa reformları ve yapısal değişimler gerçekleşiyor. Mobil iletişim
ve Internet gibi hizmetlerin özelleştirmesine 1996'da başlanan ülkede
3 operatör var. Internet ve IP telefonu alanında dört şirket hizmet
veriyor. Ülkenin yüksek ve engebeli coğrafyası nedeniyle mobil, telsiz
ve uydu sistemleri kullanılıyor. Bu konuda Gilat firmasıyla yapılan
işbirliği sonucu kurulan DAMA ağı genişletiliyor. Finansal açıdan
sıkıntılar çeken ülke Avrupa Yeniden Yapılanma ve Gelişim Bankası
ile işbirliği içinde.
 |
 |
|
