Telekomünikasyon Kurumu'nun 7 Eylül'deki “üçüncü nesil” haberleşme hizmetleri ihalesi öncesinde sektörün tarafları, Stratejik Teknik Ekonomik Araştırmalar Merkezi'nin (STEAM) 27 Ağustos 2007'de Çırağan Sarayı'nda gerçekleştirdiği “8.Telekomünikasyon Arenası”nda bir araya geldi.
“8. Telekomünikasyon Arena”sı, sektörün devlerini, ülkemizdeki siyasetçi, bürokrat, ulusal ve uluslararası platformlarda etkili olan uzmanlarla bir araya getirdi. Ana sponsorluğunu Türk Telekom'un üstlendiği konferansta, 7 Eylül'de lisansları verilmesi planlanan 3N (3G) ihalesinin yanısıra, 4N (4G) ve WiMAX gibi ileri haberleşme teknolojilerindeki son durum, bu düzeye ulaşmak için ülkemizde neler yapıldığı ve daha neler yapılması gerektiği, teknik ve bürokratik sorunların nasıl halledilebileceği gibi önemli konular tartışıldı.
Başbakanlık Baş Müşaviri ve Konferans Başkanı Fikret Üçcan'ın sunumuyla başlayan Telekomünikasyon Arenası, Telekomünikasyon Kurumu Başkanı Dr.Tayfun Acarer ve Ulaştıma Bakanı İsmet Yılmaz'ın açılış konuşmalarıyla devam etti. Tayfun Acarer, 3. Nesil'e geçişte geç kalındığı kuşkusuna cevaben: “3N'ye geçiş için zamanlama mükemmeldir. Avrupa'da büyük bir kargaşa yaşandı. Lisanslar 2000'de verildiği halde 2004'te kullanılmaya başlandı. Biz 3 değil 3.5N ile başlayacağız. 4N lisansları neden yapılmıyor? Tarzındaki soruların ise, güncel bir şaka olduğunu düşünüyorum. 3N'ye geçişte ilk olarak 3 adet bant ihaleye çıkarılacak daha sonra da 6 bant daha satışa sunulacaktır. Geniş banta geçildiği zaman, abone sayısının artmasını bekliyoruz. Telekomünikasyon sektörüne büyük bir ivme kazandıracak ve sanal mobil şebeke işletmeciliğinde de sorunlar çözüldüğü zaman yeni oyuncular katılacaktır. Yeni hizmetlerle, yeni operatörlerle sektör daha da büyüyecektir.” dedi. Acarer, elektronik imza konusuna da değinerek, güvenli çözümün bu olduğunun, şu an da Türkiye'de sadece 4 adet elektronik imza sağlayıcı bulunduğunun ve yayıncılık ile ilgili emisyon noktalarının 1000 adete düşürülerek anten tarlası görünümünden kurtulabilineceğinin de altını çizdi. Acarer, konuşmasında ikinci el telefonlarla ilgili yapılacak düzenlemelere ve kurulması planlanan İnternet Güvenlik Başkanlığı konularına da değindi. İkinci konuşmacı olarak söz alan Ulaştırma Bakanı İsmet Yılmaz ise, çok hızlı bir şekilde gelişmekte olan sektörde, hem gelir hem sayısal uçuruma sebebiyet verilmemesi gerektiğinin altını çizerek bu amaçla 7 Eylül'de yapılacak ihalelerde lisanslama çalışmalarının düzenlendiğini belirtti. Telekomünikasyon ile ilgili yeni yasal düzenlemelerin programları dâhilinde olduğunu ve bu yıl yasalaşmasını planladıkları elektronik haberleşme yasası, araştırmaya, geliştirmeye ait yasal düzenlemeler ve vergi ile ilgili yeni düzenlemelerin geleceğinin müjdesini verdi. Yılmaz, Anadolu'nun her yanında yaşayan vatandaşların birbirine ulaşma hakkının olduğunu ve bu amaçla da gereken adımları atmaya başladıklarını vurguladı. “8. Telekomünikasyon Arenası”nın ilk bölümü, WIK-CONSULT GMBH direktörü Dr. Ulrich STUMPF'un Avrupa Birliği'nin yönetmelik deneyimlerini aktarmasıyla son buldu. Bu bölümde özellikle 3N lisanslarının ihalesine, geniş bant teknolojisinin sağlayacağı avantajlara ve Türkiye'de telekomünikasyon konusunda yaşanan sıkıntılara dikkat çekildi.

3N piyasaya girdikten sonra mobil veri transferleri artacak
Türkiye'deki telekomünikasyon operatörlerinin yeni döneme yönelik öngörülerinin ifade edildiği ikinci bölümün konuşmacıları ise; Türk Telekom Yönetim Kurulu Başkanı Paul Doany, Vodafone Genel Müdürü Attila Vitai, Turkcell Genel Müdürü Süreyya Ciliv, Avea Genel Müdürü Cüneyt Türktan ve yeni nesil operatörlerinin önümüzdeki süreçte beklentilerini anlatmak üzere Superonline Genel Müdürü Savaş Ünsal'dı. İlk olarak söz alan Türk Telekom Başkanı Paul Doany, şirket olarak başarılı bir alt yapı kurduklarını, yeni stratejiler oluşturmak için 1000 kişilik bir ekibin yüz yüze çalışarak neler yapabileceğini, nasıl geliştirilebileceğini belirlediklerini ve şirketlerinin amacının değer katkısını getirmek, uyum sağlamak olduğunu vurguladı. Doany, bu görevi gerçekleştirmenin müşteriye yönelik çözümler oluşturmak ve özellikle de sabit hat konusundaki pürüzleri çözmekten geçtiğini ifade etti. 2. adım olarak gerçekleştirdikleri Avea'nın alımının Türk Telekom'a büyük değer kazandırdığının özellikle altını çizdi. Paul Doany, 3N piyasaya girdikten sonra mobil veri transferlerinin artacağını, hem para tasarrufu ve hem de kalitenin geleceğini, yapılan yatırımlar sonucunda kırsal alanlarda da erişimin mümkün olacağını söyledi. Doany sözlerini şöyle sürdürdü: “Bizim için, İnnova ve ARGE satın almaları çok önemli. Bu şirketlere fırsat tanımak lazım. Yapılan yatırımların ekonomiye yararlı olmasını arzu ediyoruz. Satın alımlarımız 2 hafta önce tamamlandı. Yabancı şirketler burada iş yapmak istiyor, Türk Telekom da bunlara hizmet desteği veriyor. Eğitim konusu çalışmalarımızda çok önemli bir yer alıyor. Okullarda öğrencilerin kullanımına açık 10 milyon ücretsiz e-posta servisi sağlamaktayız. Eğitim konusunda yaptığımız yatırımların sonuçlarından gurur duyuyoruz.”

Rekabet herkesçe farklı yorumlanabilir
Arena'da 3N teknolojisinin Türkiye'ye getireceği yararlar üzerinde özellikle duran Vodafone Genel Müdürü Attila Vitai, akış hızının en az 15–20 kat artacağını ve yeni nesil araçlarla bu hızın Megabit olarak daha da gözlenebileceğini belirtti. Rekabet konusunun herkesçe farklı yorumlanabileceğini ifade ederek, sabit hatla mobil hattın vergilendirilmesindeki haksızlığın, rekabete olanak vermediğini vurgulayan Vitai: “Bizce müşterilere bir seçenek tanınması gerekiyor. Taraflardan birinin müşterilere koşul koyarak piyasaya tahakküm etmesi korkunçtur. Bir firma piyasa koşullarının %63'üne sahipse, bu bir operatörün fiyat koşullarını belirlediğini gösterir. Düzenleme kurulu ve bizlerin bu konuyu ele alması zorunludur.” dedi ve sözlerini şöyle tamamladı: “Yerel yatırımı teşvik etmek istiyoruz. Ancak bir takım küresel şirketler yeni nesil teknolojik ürünleri ellerinde bulunduruyorlar. Tekerleği baştan icat etmek yerine bu firmalardan da faydalanmamız gerekiyor. En büyük 3N operatörüyüz. Türkiye'de iyi iş çıkaracağımıza eminim.” Turkcell Genel Müdürü Süreyya Ciliv ise konuşmasında küresel rekabette iki konuya odaklandıklarını belirterek, mobilite ve geniş bandın rekabette çok önemli bir adım olacağını ve inanılmaz derece de hızlı bir şekilde büyüme kaydedileceğini söyledi. 2005'de küresel ticaretinin % 8'inin İnternet'ten yapıldığının ve mobil cihazlardan İnternet'e ulaşmanın çok yaygınlaştığının altını çizen Süreyya Ciliv, 2008'de küresel markaların bütçelerinin %10'unun reklam ve pazarlamaya ayrılacağını sözlerine ekledi ve: “3N ile çok hızlı olacağız, hız rekabette çok önemli bir unsur. Dinamik iş adamlarının bu hıza ihtiyacı var. Biz, uluslararası rekabet gücü, kamu ve eğitim konularında Türkiye'nin gelişimine yatırım yapıyoruz. Teknolojiyi çok seviyoruz. Turkcell bir haberleşme ve teknoloji firmasıdır.” dedi.

3N'ye geç kalındıysa numara taşınabilirliğine daha çok geç kalındı
“8. Telekomünikasyon Arenası”nda rekabetin önemi konusuna özellilikle değinen bir diğer isim ise Avea Genel Müdürü Cüneyt Türktan idi. Türktan, yeni bir operatör ve genç bir şirket olmalarına rağmen abone sayılarındaki artışa dikkat çekerek yaptıkları yatırımlardan ve hesaplardan söz etti. Gerçek rekabette hâkim durum operatörlüğünün korunmaması gerektiğinin altını çizdi ve: “Avea kullanıcılarını 2,5 kuruşa konuştururken, hâkim durum operatörü Avea aramalarını 7,5 kuruşa çıkardı. Aboneler rehin olarak tutuluyor. Biz Avea olarak adil bir rekabet ortamı istiyoruz. “dedi. Cüneyt Türktan, arenada ağırlıklı olarak tartışılması gereken konunun ‘neden 3N'e geç kalındığı' değil, numara taşınırlığının niye hala gündeme gelmediği, daha doğrusu gündemde olan numara taşınabilirliğinin çeşitli sebeplerle neden ertelendiği olması gerektiğini vurguladı. Türktan, 3N'ye geç kalındıysa numara taşınabilirliğine daha çok geç kalındığını da sözlerine ekledi. Superonline Genel Müdürü Savaş Ünsal, konuşmasında ilk olarak yeni nesil operatörlerinin bu süreçteki beklentilerine değindi. Türk Telekom ile ilgili sitemkar ifadeler kullanan Ünsal, verdikleri savaşa karşı 10 senedir ayakta kalmayı başaran ve yürümeye devam eden tek operatör olan şirketiz dedi ve ekledi: “En önemli beklentimiz sabit telefon hizmetleri lisanslarının, şehir içi görüşmelere ve numaralandırma planını kapsayacak şekilde verilmesi ve WiMAX lisanslarının gündeme gelmesidir. Bunlar sadece lisanlarla da olmuyor çünkü rekabet ortamı gerekiyor. Eğer lisansları iyi çıkartmayı becerebilirsek ve etkin yönetmelik koruyabilirsek çok başarılı olacaktır. Sektörümüz 2008'den itibaren bu lisansların verilmesi ile farklı yabancı firmaların da girdiği bir sektör olacaktır.” 8. Telekomünikasyon Arenası'nın öğleden sonraki bölümü ise, ICT Başkanı Dr. Hasan Altaş'ın yeni teknolojilerin ekonomi boyutunu yorumladığı konuşmasıyla başladı. Daha sonra teknolojik alt yapıda yeni fırsatların tartışıldığı oturuma Telekomünikasyon Kurumu 2. Başkanı Galip Zerey başkanlık etti. Oturumun diğer katılımcıları ise; sırayla Cisco Genel Müdürü Erkan Akdemir, Huawei Türkiye Genel Müdürü Qi Zhen, ZTE Türkiye Genel Müdürü Clara Zhou, Erıcsson Türkiye ve İsrail Genel Müdürü Anders Lındblad, Nortel Netaş Genel Müdürü Müjdat Altay, Aneltech Suat Baysan ve Hanssaworld Türkiye Genel Müdürü Burç Kılıçer idi. Türk Telekom Genel Müdür Yardımcısı Celalettin Dinçer, Turkcell Genel Müdür Yardımcısı İtler Terzioğlu, Vodofone Genel Müdür Yardımcısı Hüseyin Köksaldı, Avea Genel Müdür Yardımcısı Cengiz Anık, Superonline Teknoloji Direktörü Cüneyt Morten, Telekomünikasyon Kurumu Başkan yardımcısı Müminhan Bilgin'in katıldığı ve Doç.Dr Ertuğrul Karaçuha'nın oturum başkanlığını yaptığı 2. oturumun konusu ise, “3N ve Yeni Nesil şebekelerde Orta Vadeli Perspektif” idi.